पुरुष सूक्त
Purusha Sukta
Rigveda 10.90, a Vedic hymn contemplating the cosmic Person and the unity of creation.
समर्पितभगवान विष्णुsahasrasheershaa purushh sahasraakshh sahasrapaat.sa bhoomin vishvato vritvaatyatishthaddashaanggulam (1)
purusha evedn sarvn yadbhootn yachcha bhavyam.utaamritatvasyeshaano yadannenaatirohati (2)
etaavaanasya mahimaato jyaayaanshcha poorushh.paado'sya vishvaa bhootaani tripaadasyaamritn divi (3)
tripaadoordhva udaitpurushh paado'syehaabhavatpunh.tato vishvangvyakraamatsaashanaanashane abhi (4)
tasmaadviraalajaayata viraajo adhi poorushh.sa jaato atyarichyata pashchaadbhoomimatho purh (5)
yatpurushena havishaa devaa yajnyamatanvata.vasanto asyaaseedaajyn greeshma idhmh sharaddhavih (6)
tn yajnyn barhishi praukshan purushn jaatamagrath.tena devaa ayajanta saadhyaa rishayashcha ye (7)
tasmaadyajnyaatsarvahuth sambhritn prishadaajyam.pashoonstaanshchakre vaayavyaanaaranyaan graamyaashcha ye (8)
tasmaadyajnyaatsarvahuta richh saamaani jajnyire.chhandaansi jajnyire tasmaadyajustasmaadajaayata (9)
tasmaadashvaa ajaayanta ye ke chobhayaadath.gaavo ha jajnyire tasmaattasmaajjaataa ajaavayh (10)
yatpurushn vyadadhuh katidhaa vyakalpayan.mukhn kimasya kau baahoo kaa ooroo paadaa uchyete (11)
braahmano'sya mukhamaaseedbaahoo raajanyh krith.ooroo tadasya yadvaishyh padbhyaan shoodro ajaayata (12)
chandramaa manaso jaatashchakshoh sooryo ajaayata.mukhaadindrashchaagnishcha praanaadvaayurajaayata (13)
naabhyaa aaseedantarikshn sheershno dyauh samavartata.padbhyaan bhoomirdishh shrotraattathaa lokaan akalpayan (14)
saptaasyaasan paridhayastrih sapta samidhh kritaah.devaa yadyajnyn tanvaanaa abadhnan purushn pashum (15)
yajnyena yajnyamayajanta devaastaani dharmaani prathamaanyaasan.te ha naakn mahimaanh sachanta yatra poorve saadhyaah santi devaah (16)
Sanskrit Wikisource — Purusha Sukta
Ancient public-domain Rigvedic text; source transcription is CC BY-SA 4.0
The sixteen-verse Rigvedic core was checked against the cited page; obvious OCR punctuation and avagraha errors were regularised.